ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾದ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ‘ದೀಪಾವಳಿ’ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಈಗ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (UNESCO) ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ತನ್ನ ‘ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ’ (Intangible Cultural Heritage of Humanity) ಪಟ್ಟಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಂತರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ 20ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಭಾರತದ 16ನೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶವಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಮನ್ನಣೆ ದೀಪಾವಳಿಯು ಕೇವಲ ಪಟಾಕಿ ಅಥವಾ ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನದ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭಾರತೀಯರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಆಚರಿಸುವ ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಿದೆ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಆಚರಣೆಗಳು, ರಂಗೋಲಿ ಕಲೆ, ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆಯಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮಿತಿಯು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯಿಂದ ಹರ್ಷ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, “ದೀಪಾವಳಿಯು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಹಬ್ಬದ ಜಾಗತಿಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ,” ಎಂದು ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ಇತರೆ ಅಮೂರ್ತ ಪರಂಪರೆಗಳು ದೀಪಾವಳಿಗೂ ಮುನ್ನ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ (2021)
ಕುಂಭ ಮೇಳ (2017)
ಯೋಗ (2016)
ರಾಮಲೀಲಾ ಮತ್ತು ವೇದ ಪಠಣ
ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಲಿದೆ.