ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ದೇಗುಲ ನಗರಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪರ್ಯಾಯ’ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳ ಯತಿಗಳು ಸರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಉಡುಪಿಯು ತನ್ನ 253ನೇ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ.
ಪರ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ
ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಎಂಟು ಮಠಗಳು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸರದಿಯಂತೆ ಪೂಜಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಸಾ.ಶ. 1522 ರಲ್ಲಿ, ಸೋದೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಪೂಜಾ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಾವಕಾಶ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅವರು ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ಹೊಸ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಪಲಿಮಾರು ಮಠದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು
ಈ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಂಟು ಮಠಗಳು (ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು) ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
- ಪಲಿಮಾರು ಮಠ
- ಅದಮಾರು ಮಠ
- ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠ
- ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ
- ಶಿರೂರು ಮಠ
- ಸೋದೆ (ಕುಂಭಾಸಿ) ಮಠ
- ಕಾಣಿಯೂರು ಮಠ
- ಪೇಜಾವರ ಮಠ
ಈ ಮಠಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ‘ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠ’ವನ್ನು ಏರಿ, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಮಠದ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಭ್ರಮ
ಈ ಬಾರಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವವು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಸುಗುಣೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು, ತಮ್ಮ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಶಿರೂರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ವೇದವರ್ಧನ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ
